Beige is weer helemaal terug!

Aan het eind van de middag zat ik op de Plaza Mayor in Madrid, met voor mijn boffende snufferd een kopje koffie met melk (want cappuccino, dat vinden echte Spanjaarden opgeklopte Italiaanse onzin). De zon scheen, het was vierentwintig graden, en Pieter en ik hadden er plezier in om ons te verbazen, onder meer over het vele beige dat hier nog wordt gedragen - niet taupe, maar beige - vooral door oudere vrouwen. De 'forever forty', het vrouwentype dat in het noorden van Europa al overal rondloopt, ontbreekt hier vooralsnog. Wel veel 'too soon seventy': vrouwen van vijftig die de ongelijke strijd met hun jongere concurrentes nadrukkelijk hebben opgegeven. De kleur van de vlag waarmee zij zich overgeven is niet wit, maar beige.

Terwijl ik daar zo zat, kijkend naar die vrouwen, begon in mijn verbeelding ook Maruca Reyes hier rond te lopen. En ik weet nu al dat dit bezoek aan de stad waar zij met Neruda woonde nuttig zal zijn. Hoe precies: dat zal blijken als ik ga schrijven. Ik maak geen aantekeningen, ik neem alleen indrukken op, en later zal ik die gebruiken om Maruca's Madrileense leven te voorzien van de geluiden, beelden en geuren van deze stad. Zo heb ik het altijd gedaan, als ik eerst reisde en dan schreef. Ik kan vertrouwen op mijn herinneringen. En als ze liegen is het ook goed.

Natuurlijk liepen we later nog even een boekhandel binnen. De straten bevatten hier een vreemde mengeling van winkels, waardoor je als buitenstaander niet meteen weet of je in een hip-sjieke of een ouderwets-louche buurt bent: een delicatessenzaak met prachtige varkensdijen in de etalage naast een sekshop, een steunkousenwinkel naast een outlet store, een boekhandel waar ze klassieke muziek draaien naast een kebabzaak. In de boekhandel de gebruikelijke internationale parade: Coetzee, Mark Haddon, Philip Roth, Amos Oz - in het Spaans. Cees Nooteboom was ook aanwezig. Dat viel te verwachten. Maar Marga Minco? Het zijn deze kleine verbazingen waar ik voor ben gekomen. Ze zullen mij helpen, op manieren die ik nu alleen nog kan vermoeden.

Toen Maruca naar Nederland ging, met haar dochter, en zonder Neruda, heeft zij zich de rest van haar leven in beige gehuld. Misschien niet letterlijk, maar wel figuurlijk. Een paar jaar bracht zij door in het kleurrijke Bohemia dat Neruda bewoonde, waar hij ook ging. Zij was er een immigrant, een verdwaalde, iemand die daar eigenlijk niets te zoeken had, die nietsvermoedend met een consul was getrouwd. Dat was toch een degelijke partij? Toen ze hardhandig over de grens werd gezet, voorgoed, hulde ze zich in de kleur van het verlies. Niet zwart, die trotse dracht van weduwen. Maar beige.

De voorbijheid van Berlijn

Dat alle dingen een begin hebben en een einde: het is eigenlijk een heel goed concept. Een film, de afwas, het Romeinse Rijk, hyacinthen, het heelal: je kunt het zo gek niet verzinnen of ze starten en houden dan ook weer op. Begrijp me goed: ik ben niet kritiekloos in mijn waardering. De nadelen zijn evident.

Zo is het jammer dat mijn week in Berlijn voorbij is. Doodgaan: ook zoiets, al heb je het wel nodig, omdat er anders alleen nog maar staanplaatsen zouden zijn, op aarde. Dat moment schijnt overigens rond het jaar 2330 toch wel aan te breken, met de huidige bevolkingsgroei. Dan heeft iedereen nog precies een vierkante meter tot zijn beschikking, las ik laatst ergens.

Nou is mij opgevallen dat ik eigenlijk nooit meer nodig heb dan dat. Alleen ligt mijn vierkante meter wel telkens op een ander stukje grond, waar ik mij dan niet hoef in te vechten omdat er al iemand anders zit. Dat maakt toch uit. Onze planeet als de trein van Leiden naar Den Haag Centraal, om 7.52 uur: daar moet je niet aan denken. En maar bellen, allemaal.

Hoe groot de nadelen van al dat aanvangen en dan weer aflopen ook zijn, de voordelen zijn groter. Zo is het handige van de voorbijheid van mijn week in Berlijn dat ik nu mijn handen vrij heb om naar Madrid te gaan. Daar staan namelijk huizen waar Neruda en Maruca woonden, en die wil ik graag zien. Deze week boekten we een hip appartement in het centrum, natuurlijk met adsl.

En binnenkort begin ik dus weer aan een reis die in een week een heel leven vertegenwoordigt, met de opwinding van het nieuwe, de eerste dagen, en dan de prettige routine, als ik mijn looproutes heb gevonden, en mijn favoriete koffietenten en restaurants, en gaandeweg de moeheid en de verzadiging, en het gevoel dat het goed is geweest, en zelfs - genoeg. Het afscheid doet pijn. Toch wil ik ook weg.

Vandaag had ik eindelijk tijd om te beginnen in 'The white rock', van Hugh Thompson, ontdekker van Inca-ruines. Ik schreef laatst al wat ik hoopte in dat boek te vinden. And he's delivering! Een citaat: 'One of the archaeologists with us tripped over a stone. "Archaeologists are always so clumsy," said Ann. ''Is that why you leave so many ruins everywhere?" asked Roddy.' Kijk, dan wil je verder lezen.

Mooie beelden ook. Thompson en zijn reisgenoten lopen over een hangbrug, 'the river roaring for our blood'. En feiten die ik niet kende. Zo vertelt hij over de sympathieke gewoonte van de Inca's om geen wegdek aan te leggen als dat niet nodig was, bijvoorbeeld omdat de grond een tijdlang vlak en onbegroeid was. Ze pakten de draad van het bestraten wel weer op als het landschap dat noodzakelijk maakte. Een paar van zulke passages, vanmiddag, op mijn vierkante meter in de tuin, in de herfstzon, en ik wist dat ik een mooie reis ging maken.

Ik weet ook al hoe die verder zal gaan. Nu lees ik nog gretig, maar geef me een een uur of wat en ik zal mij in het boek genesteld hebben, rustig en comfortabel, vertrouwd met toon en ritme. Dan komt er een moment, pakweg bij pagina 235, dat ik begin te denken aan een volgend boek, aan de gedichten van Neruda over Machu Picchu, die ik nu met een nieuwe blik nog eens kan lezen. En dat moet toch opwindend zijn. En dan is goed geweest, dit boek van Thompson, en zelfs - genoeg.